Hvalastofnar og hvalveiðar

Hvalveiðar við Ísland og tímabundin stöðvun þeirra

Veiðar á stórhvölum voru stundaðar með hléum frá landstöðvum við Ísland í liðlega eina öld, eða til ársins 1989. Árið 1986 gekk í gildi ákvörðun Alþjóðahvalveiðiráðsins (IWC) um tímabundna stöðvun veiða í atvinnuskyni. Í samræmi við ákvæði hvalveiðisáttmálans var hins vegar veiddur takmarkaður fjöldi lang- og sandreyða í rannsóknarskyni árin 1986-1989. Frá árinu 1990 hafa engar hvalveiðar verið stundaðar frá Íslandi.

23. júní 2001 gerði Ísland tilraun til að halda áfram hvalveiðiviðskiptum en var hafnað af Alþjóðahvalveiðiráðinu á fundi í London.

Hrefna

Í N-Atlantshafi eru a.m.k. þrír stofnar hrefnu með höfuðútbreiðslu á hvalveiðimiðunum við V-Grænland, A-Grænland, Ísland, Jan Mayen (Mið-Atlantshafsstofn) og N- og V-Noreg (NA-Atlantshafsstofn). Talningarnar 1995, sem gerðar voru úr skipum og flugvélum, tóku til tveggja síðarnefndu stofnanna. Samkvæmt þeim var heildarfjöldi hrefna á talningasvæðinu um 184 þús. dýr, þar af teljast 72 þús. dýr til Mið-Atlantshafsstofnsins. Á íslenska flugtalningasvæðinu, sem náði yfir landgrunnið umhverfis landið, voru talin um 56 þús. dýr. Niðurstöður talninganna árið 1995 gefa meira en tvöfalt hærra mat á fjölda hrefna hér við land en eldri talningar.

Miðað við heildar hrefnustofninn telja vísindanefnd NAMMCO að stofninn á íslenska strandsvæðinu sé nálægt því sem talið er að hún hafi verið áður en veiðar hófust.

Langreyður

Árið 1991 var gerð sérstök úttekt á vegum Alþjóðahvalveiðiráðsins á ástandi langreyðarstofna í N-Atlantshafi. Við stjórnun veiða hefur jafnan verið gert ráð fyrir að langreyðar á N-Atlantshafi skiptist í sjö stofna eða stofnsvæði.

Samkvæmt talningum árin 1987 og 1989 og fyrri merkingum við strendur Kanada var áætlað að stofnstærð langreyðar á N-Atlantshafi væri a.m.k. 50 þús. dýr. Um 15.600 langreyðar voru á hafsvæði A-Grænlands, Íslands/Jan Mayen, þar af um 8.900 milli A-Grænlands og Íslands og þar fyrir sunnan. Samkvæmt talningunum 1995 voru um 18.900 langreyðar á hafsvæðinu A-Grænland/Ísland/Jan Mayen, þar af um 16 þús. milli A-Grænlands og Íslands. Hér virðist því vera um nokkra fjölgun að ræða í heildarstofnstærð og töluvert frábrugðið útbreiðslumynstur innan stofnsvæðisins frá því sem það var árið 1987.

Sandreyður

Samkvæmt talningunum 1995 voru um 9.200 sandreyðar í N-Atlantshafi, þar af um 8.800 á íslenska talningasvæðinu. Vegna suðlægrar útbreiðslu tegundarinnar er talið að talningarnar 1989 hafi náð til stærri hluta stofnsins, en þá voru um 10.500 sandreyðar vestan og suðvestan Íslands.Miðað við að veiðarnar undanfarna áratugi hafi eingöngu verið stundaðar frá Íslandi er sennilegt að stofninn hafi þolað þær vel enda námu þær aðeins 0,6% af áætlaðri stofnstærð.

Hversu mikið magn af fiski éta hvalir?

Staðreyndin er sú að eftir margra ára friðun hafa flest allir hvalastofnar heimsins styrkst til muna þó að

vissulega finnist tegundir sem ekki þola veiði eins og stendur.
Það sem að við verðum að hafa í huga er það að hvalir éta óheyrilegt magn af fiski. Talið er að hvalir éti um

1,5 milljónir tonna af fiski og um 2,5 milljónir tonna af krabbadýrum og smokkfisk á ári hverju. Hrefnan er talinn

skæðust í þoskstofninum, hnúfubakur í síld og loðnu, hver veit nema þorskurinn sem Hafró týndi á dögunum hafi að hluta til endað á sama stað og Jónas forðum – í hvalnum. Það er okkur því nauðsyn að geta stýrt stærð hvalastofna við landið til að jafnvægi haldist í fæðukeðjunni. Óhófleg fjölgun hvala gæti nefnilega í leitt af sér mikinn samdrátt í fiskveiðum hér við land.

Á að leyfa hvalveiðar ?

Skiptar skoðanir hafa verið undanfarin ár um hvort Íslendingar ættu að hefja hvalveiðar eða ekki.

Mikill meirihluti þjóðarinnar, eða um 75%, vill að Íslendingar hefji hvalveiðar að nýju,

samkvæmt könnun sem PricewaterhouseCoopers gerði nýverið.

Rök gegn hvalveiðum:

• Hvalveiðar gætu haft áhrif á hvalaskoðunarferðir. En aðilar í ferðaþjónustunni, sem bjóða upp á hvalaskoðunarferðir, tala algjörlega á móti því að hvalveiðar yrðu hafnar á ný. Þeir telja að vaxandi atvinnugrein yrði fórnað ef hvalveiðar yrðu leyfðar.
• Hvalveiðar og hvalaskoðun geti með engu móti átt samleið.
• Sumir halda að hamborgarar og kjúklingabitar vaxi á trjánum og vilja hafa hvali fyrir einskonar gæludýr.

Rök með hvalveiðum:

• Það gefur augaleið að hóflegar hvalveiðar myndu draga úr afráni hvala.
• Hvalrannsóknir myndu hefjast á ný. En undanfarin 13 ár hefur myndast gat í hvalarannsóknir vegna þess að vísindaveiðum var hætt í kjölfar hvalveiðibannsins.
• Möguleikar fjölbreytari fæðu ef hvalkjöt yrði selt í búðum.
• Vaxandi kjör fyrir þjóðarbúið og 200 ný störf.

Heimildir

Að vera eða ekki vera hvalveiðiþjóð? 24. jan. 2001 mbl

http://safn.mbl.is/mm/gagnasagn/pr_grein.html?radnr=547640

Hvalveiðar hindra ekki hvalaskoðun 16. ágúst 2001 mbl

http://safn.mbl.is/mm/gagnasafn/pr_grein.html?radnr=584288

the free Willy fan club 2. ágúst 2001

http://www.uvg.vg/eldra_f.asp?nr=50

Iceland’s attemt to resume commercial whaling fails 23. júlí 2001

http://whales.greenpece.org/news/23july2001_2.html

Áhugaverðar síður um hvali:

Á öllum þessum síðum er að finna mjög góðar og skemmtilegar staðreyndir um hvali.

http://www.ismennt.is/not/musa/

http://www.ruv.is/hvalir/hvalir/

http://www.nat.is/Hvalir/hvalir%20inngangur.htm

http://kleppjarnsreykir.ismennt.is/verkefni/fiskifr/hvalir/hvalur.html