Stöð 1 Hvatberar

Myndin sýnir hvatbera.

Hvatberar eru frumulíffæri í öllum kjarnafrumum, þar með töldum plöntu- og dýrafrumum. Í hvatberum fer fram frumuöndun. Í kennslubókinni á bls. 56-57 er gerð grein fyrir starfseminni sem fer fram í hvatberum, sjá einnig töflu á bls. 53.

1. Gerðu grein fyrir þeirri starfsemi sem fer fram í hvatberum.

2. Lýstu byggingu hvatbera.

Stöð 2 Grænukorn

Myndin sýnir grænukorn.

Grænukorn er frumulíffæri sem aðeins er að finna í plöntufrumum. Í kennslubókinni á bls. 57-58 og 59 er fjallað um starfsemi þeirra, sjá einnig töflu á bls.53.

1. Gerðu grein fyrir þeirri starfsemi sem fer fram í grænukornum.

2. Hvað er blaðgræna (laufgræna)?

Stöð 3 Dreifkjarnafrumur

Myndin sýnir bakteríu (geril)

Bakteríur (gerlar) eru dreifkjarnafrumur. Í kennslubókinni á bls. 62-64 er sagt frá þeim.

1. Gerðu grein fyrir byggingu baktería.
2. Hver er uppruni grænukorna og hvatbera talinn vera? (Sjá bls. 64)

Stöð 4 Skipulag lífsins

Myndin sýnir þekjuvef

Minnsta eining lífsins er fruma. Fruma er gerð úr smærri einingum og saman mynda margar frumur fjölfrumung. Í kennslubókinni á bls. 79 er mynd af skipulagi flókinnar lífveru (mynd 4.18). Síðan eru þessi skipulagsstig skilgreind á bls. 67.

1. Hver er munurinn á ein- og fjölfrumungum.

2. Greindu frá helstu skipulagsstigum fjölfrumunga. Dæmi:

Frumeind (atóm)

↓

Sameind

↓

o.s.frv

↓

Stöð 5 Efnin í líkamanum

Hlutfallslegt magn helstu efna í mannslíkamanum:

o Vatn 65%

o Prótein 18%

o Fita 10%

o Sykrur 5%

o Önnur lífræn efni 1%

o Ólífræn efni 1%

1. Hver er líkamsþyngd þín?

2. Gerðu ráð fyrir að í líkama þínum sé hlutfall efna eins og fram kemur hér að ofan

3. Reiknaðu út þyngd hvers efnis í þér í kílóum

4. Gerðu ráð fyrir að allar sykrur í líkamanum sé strásykur, próteinið sé kjúklingabringur, fitan smjör og öll ólífrænu efnin matarsalt. Sleppið önnur lífræn efni.

5. Í Bónus kostar strásykur 83 kr/kg, kjúklingabringur 2.565 kr/kg, smjör 473 kr/kg og matarsalt 119 kr/kg.

6. Reiknaðu út verðmæti líkama þíns í krónum út frá þesssum upplýsingum

Stöð 6 Lípíð / fita

1. Heltu smá matarolíu út í bikarglas með vatni

2. Hrærðu hressilega í glerstaf

3. Hvernig blandast vatnið og olían?

4. Skýrið það sem gerist

5. Hvernig kemur þetta heim og saman við þau störf sem lípið gegna í líkamanum?

Stöð 7 Frumur – Sitt lítið af hverju

1. Orðin í vinstri dálkinum hér á neðan tengjast einu orði í hægri dálkinum. Skrifið réttar samstæður

Glýkógen Grænukorn Hvatberi Litningar Beðmi Frumuhimna Netkorn

Erfðir Vernd Próteinmyndun Orka Sólarljós Frumuveggur Geymsla

2. Hver eftirtalinna atriða hér að neðan eru:

a) Eingöngu í dýrsfrumu?

b) Eingöngu í plöntufrumu?

c) Bæði í plöntu- og dýrsfrumu?

o Umfrymi

o Grænukorn

o Mjölvakorn

o Kjarni

o Safabóla

o Glýkógenkorn

o Frumuveggur

o Litningar

o Frumuhimna

o Hvatberar

3. Hver eftirtalinna atriða sjást í ljóssmásjá og hver sjást aðeins í rafeindasmásjá?
• Kjarni
• Frymisnet
• Netkorn
• Litningar
• Grænukorn
• Mjölvakorn