Kæru nemendur

Ég óska ykkur og aðstandendum ykkar innilega til hamingju með merkan áfanga. Ný verkefni taka nú við og námi ykkar í Fjölbrautaskólanum við Ármúla er lokið.

Nýliðinn vetur verður lengi í minnum hafður. Mikil óvissa hefur einkennt íslenskt þjóðlíf allt frá því að fjármálakerfi þjóðarinnar hrundi í einni svipan. Bankar fóru í þrot og þeir sem áttu að líta eftir þeim létu eins og allt væri í himnalagi, alveg fram á síðustu stundu.

Ástandið var orðið mjög óeðlilegt. Alls staðar blöstu við ómótstæðileg tilboð, tilboð sem ekki var hægt að hafna. Boðið var upp á ótakmörkuð lán til að kaupa það sem hugurinn stóð til. Fáir voru alveg ósnortnir af þessum lævísa áróðri. Viðvörunarorð höfðu lítil áhrif, hver hlustar á slíkt þegar veislan stendur sem hæst.

Þjóðin stendur nú frammi fyrir miklum vanda. Margir hafa misst vinnuna og tapað aleigunni. Á slíkum tímum er brýnt að við Íslendingar stöndum þétt saman og hættum að deila um dægurmál. Þjóðin hefur lifað af í okkar ástkæra landi í yfir ellefu hundruð ár þó að oft hafi gefið á bátinn. Ég er viss um að þeir sem betur standa eru tilbúnir að leggja sitt af mörkum til að allir Íslendingar geti lifað sómasamlegu lífi. En til þess að svo megi verða þarf ríkisstjórnin að standa þannig að málum að sem flestir verði sáttir við þær ráðstafanir sem gripið er til. Það þarf að tryggja öllum Íslendingum mannsæmandi aðstæður til að sjá sér og sínum farborða og um leið þarf að skapa ný störf á sem flestum sviðum. Sem betur fer eigum við nægar auðlindir á Íslandi og duglegt fólk sem ávallt er tilbúið til að vinna, ef vinnu er að fá.

Efnahagshrunið hefur vakið þjóðina til vitundar um að ýmislegt er athugavert við íslenska stjórnkerfið. Þær þjóðfélagshræringar sem urðu í kjölfar kollsteypunnar sýndu okkur að með samstöðu er hægt að koma breytingum fram. Stjórnarskrá íslenska lýðveldisins er að grunni til frá gamalli tíð og flestir eru sammála um að hún þarfnist endurskoðunar. Margir vilja að farið verði í saumana á öllum innviðum þjóðfélagsins og að þjóðin sjálf fái að koma að þeirri vinnu með beinum hætti. Fyrst þarf að ná víðtækri samstöðu um sáttmála sem getur verið grundvöllur nýrrar stjórnarskrár. Í þeim sáttmála væru ákvæði sem tryggðu öllum Íslendingum full mannréttindi í víðtækasta skilningi þess orðs og farveg til að taka virkan þátt í ákvörðunum sem varða íslensku þjóðina. Slíkur sáttmáli gæti verið það sameiningartákn sem við þurfum svo mikið á að halda í dag.

Skólakerfið á að taka þátt í að reisa þjóðfélagið við með auknu framboði á hvers kyns námi. Það er brýnt að sem flestir geti verið virkir þjóðfélagsþegnar og fái að glíma við verðug verkefni. Með því að bjóða upp á námsstyrki eða víðtækari námslán gætu fleiri stundað nám. Þetta kostar að sjálfsögðu eitthvert fé en það kostar meira til lengri tíma litið að láta fólk sitja aðgerðarlaust á atvinnuleysisbótum.

Fjölbrautaskólinn við Ármúla mun ekki skorast undan þeirri ábyrgð að taka á móti fólki sem misst hefur vinnuna og vill hefja nám. Við ráðum yfir kerfi sem gerir okkur kleift að mæta ólíkum þörfum fólks til að stunda nám. Við bjóðum upp á fjarnám, dreifnám, öldungadeildarnám og dagskólanám þannig að námsumhverfið er fyrir hendi til að mæta þeim áskorunum sem framundan eru. Við kennarar og starfsmenn Fjölbrautaskólans við Ármúla teljum það skyldu okkar taka þátt í að byggja upp nýtt Ísland og við munum ekki skorast undan þeirri ábyrgð. Það getur orðið fjárhagslega þungt fyrir skólann að taka inn fleiri nemendur en ríkið greiðir fyrir en við munum gera það engu að síður og vona að stjórnvöld sýni því skilning.

Við tókum því þá ákvörðun um að bjóða upp á fjarnám í sumar og gerum ráð fyrir að allt að þúsund nemendur nýti sér það tilboð. Á vorönn 2009 voru yfir 2000 nemendur í fjarnámi og treysta sumir þeirra á að geta haldið því áfram í sumar. Margir þeirra eru án atvinnu og er fjarnámið því það haldreipi sem þeir treysta á.

Það virðist vera nokkuð víst að stjórnarskrá íslenska lýðveldisins verði endurskoðuð á næstu árum og því langar mig til að fara með ljóðið Þingvallasöngur eftir Steingrím Thorsteinsson. Í þessu ættjarðarljóði hvetur Steingrímur þjóðina til að standa saman. Flestir þekkja fyrsta erindi kvæðisins en hin þrjú erindin eru sjaldan sungin.

Öxar við ána
Árdags í ljóma

Upp rísi þjóðlið og skipist í sveit.

Skjótum upp fána,

Skært lúðrar hljóma,
Skundum á Þingvöll og treystum vor heit.

Fjallhaukar skaka
Flugvængi djarfa,
Frána mót ljósinu hvessa þeir sjón;
Þörf er að vaka,
Þörf er að starfa
Þjóð, sem að byggir hið ískalda Frón.

Guð gaf oss vígi;
Grand ógnar lýði, –
Geigvænt er djúpið og bergveggur hár,
Ódrengskap, lygi,
Landsvika níði,
Lævísi, tvídrægni hrindum í gjár.

Varinn sé stáli
Viljinn, og þreytum
Veginn, sem liggur að takmarki beinn,
Hælumst í máli
Minnst eða skreytum,
Mál vort er skýlaust og rétturinn hreinn.

Á erfiðleikatímum er gott að lesa ljóð sem blása kjarki í þjóðina. Ekki veitir af eins og staðan er nú. En að sjálfsögðu er ekki allt svart. Halldór Laxnes lýsir skemmtilega íslenska vorinu í ljóðinu „Bráðum kemur betri tíð“.

Bráðum kemur betri tíð með blóm í haga,
sæta lánga sumardaga.

Þá er gaman að trítla um tún og tölta á eingi, einkum fyrir únga dreingi.

Folöldin þá fara á sprett og fuglinn sýngur,
og kýrnar leika við kvurn sinn fíngur.

Það er hægt að finna gleðina í vorinu. Ég óska þess að það vori sem fyrst á Íslandi á öllum sviðum.

Kæru nemendur. Ég vona að óskir ykkar megi sem flestar rætast. Ég þakka ykkur samstarfið á vorönninni og færi ykkur árnaðaróskir frá kennurum og öðrum starfsmönnum skólans.

Gleðilegt sumar.